1. Reflektif Bantlar: Bina girişine yerleştirilen reflektif bantlar, görme engelli kullanıcılarımızın yön takibini kolaylaştırmaktadır.

2. Engelli Rampası: Bina girişinde bulunan engelli rampası, fiziksel engelli kullanıcıların tekerlekli sandalye ile geçişini sağlamaktadır.

     

3. Duyumsanabilir Alanlar: Bina genelinde, girişten son kata kadar, görme engelli kullanıcıların hareket kabiliyetini sağlayan, sarı renkli, zemine sabitlenmiş, duyumsanabilir alan ve yönlendirmeler bulunmaktadır. 

     

4. Tuvaletler ve Acil Çağrı Sistemi: Tüm katlarda, engelli kullanımına uygun, acil çağrı sistemi monte edilmiş tuvaletler bulunmaktadır.

     

5. Asansörler: Asansörler, görme engelli geçişine ve tekerlekli sandalye geçişine uygundur. Asansör düğmeleri üzerinde, görme engelliler için Braille (Kabartma) alfabesi ile oluşturulmuş isimlendirilmeler bulunmaktadır. Ayrıca her kat hareketinde kişiye, bulunduğu kat hakkında sesli olarak bilgi vermektedir.

          

6. Ödünç Alma / İade: Kitap ödünç alma ve iade cihazı (Self-Check), fiziksel engelliler  ve  tekerlekli sandelye ile kullananlar için uygun şekilde tasaranmıştır. Cihazın yükseklik ve ekran ayarı engelli kullanıcıya uygun şekilde tasarlanmıştır.

                                                                 

7. Danışma: Danışma bankomuz, fiziksel engellilerin kullanımına uygun hale getirilmiş ve içerisine tekerlekli sandalye girebilecek şekilde tasarlanmıştır.

                                                                 

8. Tarama Terminali: Tarama terminali, fiziksel engelli kullanıcıların kullanımına uygun olarak dizayn edilmiştir. Tekerlekli sandalye ve diğer yükseklik ayarları buna göre tasarlanmış ve kullanıma açılmıştır. 

                                                                

9. Çok Amaçlı Salon: Çok amaçlı konferans salonu, bilgisayar laboratuvarı ve kullanım alanına dönüştürülebilmektedir. Salonda 56 adet bilgisayar bulunmakta ve bu bilgisayardan en arka bölümde yer alan 8 adetinin arka kısmında (fiziksel engelli ve tekerlekli sandalye üzerinden kullanım kolaylığı için) alan bırakılmış ve engelli kullanımına uygun hale getirilmiştir. Ayrıca kablosuz fare ve klavye ile de bilgisayar kullanım kolaylığı sağlanmıştır.

    

    

10. Kapı Geçişleri: Fiziksel engellilerin kullanım kolaylığı için, genel kullanım alan geçişleri süekli olarak açıktır. Ayrıca; fotokopi birimi, erişebilirlik alanı ve kütüphane girişi, açılır-kapanır kapı ile donatıldığından, kullanıcının tekerlekli sandalye ile geçişine destek vermektedir. 

    

                                                         

11. Mobilyalar: Erişebilirlik alanında kullanılan mobilyalar, tekerlekli sandalyeli ve görme engelli kullanıcıların kütüphanede dolaşımına uygun şekilde tasarlanmıştır. Çarpma riskleri en aza indirgenmiştir.

                                                         

12. Erişebilirlik Alan Sorumlusu: Erişebilirlik alanında konumlandırmaya da ayrıca özen gösterilmiş, Erişebilirlik alan sorumlusunun çalışma alanı, kullanıcıların direk gözetimine uygun bir şekilde (öncelikli olarak görme engelli, sonrasında fiziksel engelliler) konumlandırılmıştır. Erişebilirlik alan sorumlusunun  bulunduğu yer, alanın tüm bölümerine hakim olacak şekilde tasarlanmıştır.

     

13. Ses Kayıt ve Okuma Kabini: Engelli biriminde, akustik ses kayıt ve okuma kabini oluşturulmuş ve çeşitli donanımlarla kullanıma hazır hale getirilmiştir. Görme engelliler için oluşturulacak olan sesli kitapların daisy formatında üretimine ortam sağlanmıştır. Bu  formatla, görme engelli kullanıcının normal kullanıcılar gibi ihtiyaç duydukları; eser içerisinde herhangi bir alana direk geçiş, içindekiler kısmından ilgili alana geçiş gibi özellikler kazanmış olan sesli kitap standardında kitap oluşturma imkânı sağlanmıştır. Kabin, ses izolasyonuna uygun bir şekilde; çam ağacı, taş yünü, termal cam, piramit sünger ve kauçuk kullanılarak kaplanmıştır.

                                                                

14. Daisy Kayıt Cihazı: Cihaz, görme engelliler için Daisy formatında sesli kitap üretmeye uygun, özel olarak  tasarlanmıştır. CD okuma ve CD’ye yazma özelliği bulunmakta ve hafıza kartı takılabilir durumdadır. MP3, MP2, DAISY ADPCM2, PCM formatlı ses dosyalarını ve görme engelliler için özel ses formatı olan DASIY 2.0 ve 2.02 dosyalarını açabilmektedir. Daisy Düzenleme Programı kayıt anında cümle aralarında bekleme zamanı ayarlayabilir, başlıklar ve açıklamalar metin olarak girilebilir.

     

15. Braille Kabartma Yazıcı: İhtiyaç duyulan durumlarda ; A3,A4 ve A5 formatlarında baskı yaparak kullanıcının bilgi ihtiyacını karşılayabilmektedir. Darbe ile çalışması nedeniyle ilave ses izolasyonu için orijinal akustik kabini ile birlikte kullanılmaktadır ve ilave bir kabin içerisinde sağlaması yapılmıştır.

          

16. Braille Çeviri programı: Bu program, yazıcıdan baskı almayı sağlayacak metinleri Braille alfabesi ile basmaya uygun şekle getirmektedir. Türk dilinde  kısaltmasız ve 1’li ve 2’li  ve hece kısaltması yapabilmektedir.  MathType  denklemleri içeren  dosyaları ve LATex, Scientific Notbook dosyalarını açabilmektedir. 100 farklı dilde Braille çevirisi yapabilmektedir. 

17. Monitör ve Klavyeler: Birimde, iki adet Braille Monitör ve Kabartma Klavye Monitör kullanıma hazır haldedir. Monitör, üstünde görme engellilerin 6 noktalı yazısını yazabilmesine imkan tanıyan özel klavye ile bütünleşik şekildedir. Bilgisayardaki ekran okuma programıyla tam bir uyumluluk içinde çalışabilen, üstündeki 6 noktalı kabartma klavyesi ile ekran okuma programının kısayollarının kullanılmasına olanak sağlayan ve Windows ile yönetilebilen yapıdadır.  Kabartma klavyedeki tuş komutları değiştirilebilir, istendiği zaman başka tuşlar atanabilir. Bütün fonksiyonları tek tek yapılandırılabilir. Klavye, kullanıcının doğal el hareketlerine uygun olarak tasarlanmış, üstünde navigasyon tuşlarına sahiptir.

18. Ekran Büyütme Programı:  Program,  ekranda 36  kademede 6  kat  büyütme  sağlayabilmekte, Textleri  HD çözünürlülükte sunabilmektedir. Parlamayı ortadan kaldıran ve kontrast artırabilen dahili renk seçenekleri bulunmaktadır.

 

19. Grafik Yazıcı : Özel kağıtlarını ayarlanabilir düzeyde ısıtarak kabartabilir, şekil ve grafikleri kabartmalı grafik kağıdına basabilir. Sesli uyarılar ile görme engelliler için kolay kullanım imkanı sağlar.

20. Ekran Okuma Programı : Dünyada ve Türkiye’de en yaygın olarak kullanılan ekran okuma programı olan "Jaws"  kullanılmaktadır.İşletim sistemi aktif hale geldiği andan itibaren bilgisayar ile programların görme engelliler tarafından kullanımı ve kontrolünü sağlamaktadır. Çeşitli formatlardaki resimler üzerinde bulunan yazıları okuyabilmektedir.(Dahili OCR) Ekran okuma programının içerisinde görme engelliler için özel formatta üretilmiş Daisy kitapları dinleme imkanı sunan "Daisy Player" bulunmaktadır. Metin okuma sırasında metnin belli yerlerine işaret koyarak daha sonra sadece bu işaretlenmiş yerlerin okunması ve başka  bir  belgeye kopyalanmasını sağlayabilir. Bu da; ders çalışma, araştırma yapma ve  notlar alma yönünden görme engelli kullanıcıya etkinlik kazandırmaktadır. Görme engelli kullanıcı, internette sık kullandığı sayfalarda (gazete köşe yazısının başlığı gibi) istediği noktalara bir yer işareti koyabilir, daha sonra bu sayfaya  girdiğinde  bu  noktaya tek tuşla ulaşabilir ve bu işaretli noktaları bir pencerede listeleyebilir. Böylece program, görme  engelli kullanıcıya çok karışık portallarda seri dolaşım ve kullanım imkanı verebilmiş olacaktır. Bu işaretleme hem kalıcı hem de geçici şekliyle de yapılabilmektedir. Kullanıcı, her ses için ayrı hız ve ton ayarı oluşturulup profiller yapabilir.  Böylece  çalışma şekline göre daha etkili okumaya imkan verebilmiş olacaktır. Ekrandaki resim ve simgeler hariç her şeyi seslendirmektedir. Simgeleri ve grafikleri de etiketleyerek kullanılır hale getirebilir.  Arapça ve Osmanlıca harfleri, bir Arapça sentezleyiciye ihtiyaç duymadan Türkçe ve İngilizce sentezleyici ile okuyabilmektedir.

21. Kulaklıklar: Erişebilirlik alanında, görme engelliler için seslendirilen kaynakları dinlemek için, tüm bilgisayarlarda kullanılmak üzere (terleme ve sıvıya dayanaklı) hazırlanmış kulaklıklar bulunmaktadır. Kullanıcıların birbirlerinin  bilgisayarlarından ve çevreden  gelen seslerden etkilenmemesi için kullanımı önemlidir.

22. Sesli Kitaplar, Eğitim Videoları, Dergi ve Gazeteler:  Kütüphanemizde abonelik durumna göre online veritabanları aracılığı ile erişillebilen farklı dillerde sesli kaynaklar bulunabilmektedir.

23. Kitap Okuma Sistemi: Erişebilirlik alanında, görme engelliler için kullanılan bilgisayarlarda Pearl Doküman Okuyucu (Kitap Okuma Sistemi) bulunmaktadır. Saniyeler içerisinde dokümanı okuyabilir, taranan metinleri braille formatına çevirip braille yazıcıya baskı için gönderebilir. Gelişmiş arama seçeneği ile  internetten kitap tanımlı  kütüphanelerden  kitap taraması yapıp download edip okuyabilir.  Az görenler için de taratılan kitap farklı  kontrastlar ve büyüklüklere göre özel ayarlanarak kullanıcının görmesi sağlanabilir.

24. Taşınabilir Kitap Okuma Makinesi: Erişebilirlik alanında görme engelliler için “Taşınabilir Kitap Okuma Makinesi” bulunmaktadır. Doğru ve anında nesne ve metinleri büyüterek, tarama ve okuma yapabilmektedir. Kullanımı kolay,  1,6 kg ağırlığı ile hafif ve taşınabilirdir. Şarj edilebilir pil  ile veya  güç kablosu ile kullanılabilmelidir. Taranan belgeleri ve fotoğrafları saklayabilmelidir.

25. Ekran Büyütücü: Erişebilirlik alanında, görme engelliler için 22 inç boyutunda "Topaz Ekran Büyütücü" cihaz bulunmaktadır. Görüntüyü anında netleştiren otomatik olarak fokuslayan oto fokus özelliği bulunmaktadır. Herhangi bir dökümanı altına koyup direk okumaya başlanabilmektedir. Resmi dondurup incelemeye imkan vermektedir. Ekran yüksekliği ayarlanabilmekte, nesnelerin üzerine konulduğu tabla 360 derece hareket  ettirilebilmekte ve ekranda 66 kata kadar büyüme sağllayabilmektedir.

26. Fiziksel Engelli Mouse: Erişebilirlik alanında, fiziksel engellilerin kullanabileceği  “Fiziksel Engelli Mouse”  bulunmaktadır. Kullanıcı, Windows ortamındaki bilgisayar kullanımını ellerini kullanmadan sağlayabilmektedir. Klavye kullanım imkanı da sağlamaktadır.

27. Görsel Yönlendirmeler: İşitme engelliler için self-check (Kitap Ödünç Alma -Verme) cihazında yönlendirmeler yapılmıştır. Erişebilirlik alanında işitme engelliler için kullanılan bilgisayarlarda,  altyazılı ve işitme engelli işaret dili ile çevirisi yapılan görsel  materyallerle  yönlendirmeler bulunmaktadır. İşitme engellilerin Merkez Kütüphane binası  içerisinde sanal  gezinti videosu bulunan tanıtım ekranı ile  binayı sanal olarak  gezinmeleri ve öğrenmeleri   sağlanmaktadır. Katlarda  bulunan  kat  planları  ve  yönlendirme işaretleri ile işitme engelli kullanıcılarımıza yönlendirmeler yapılmaktadır. 

   

 

Muhammet KIZIL

Artvin Çoruh Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanı

İletişim: (0466) 215 10 21 Dahili: 45 00

E-posta: [email protected]